تحلیل بازدارندگی احکامِ حرمت مؤبّد در تحکیم نهاد خانواده؛ مطالعه نظام فقهی و حقوقی ایران
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
چکیده
چکیده نشرحرمت بهواسطه نکاح، از آثار وضعی بنیادین در نظام تشریع است که ریشه در قوانین تکوینی دارد و موجبات آن در سه ساحت قرابت نسبی، سببی و رضاعی، به صور تحریم مؤبد، غیرمؤبد و مشروط تجلی مییابد. در این میان، «حرمت مؤبد» که بر دو قسم ذاتی و عرضی منقسم است، از اهمیت ویژهای در صیانت از حریم خانواده برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تخصصی مصادیق هفتگانه حرمت مؤبد عرضی، شامل لعان، زنا، عقد با معتده، افضاء، لواط، عقد در حال احرام و طلاق نهم، به دنبال تبیین جایگاه این احکام در نظام حقوقی ایران است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانهای است که علاوه بر دستهبندی فقهی مصادیق، به تحلیل مؤلفههای حقوقی و بررسی رویههای قضایی موجود نیز میپردازد. یافتههای تحقیق نشان میدهد که تبیین موارد ابهام و شناسایی خلأهای قانونی در این حوزه، ضرورتی اجتنابناپذیر برای تقویت بازدارندگی دربرابر تخطی از احکام الهی و تحکیم نهاد خانواده است. نتایج حاصل از این پژوهش مؤید آن است که در موارد هفتگانه مذکور، برخلاف حرمتهای ذاتی، عمل مکلف به عنوان عامل مستقیم و تأثیرگذار در پیدایش حرمت ابدی نقشآفرینی میکند؛ به گونهای که شارع مقدس با وضع این آثار وضعی بر فعل مکلف، در پی ایجاد موانع استوار در مسیر انحلال یا بطلان نکاح و حفظ سلامت علقه زوجیت است. استنتاج نهایی پژوهش بر لزوم رفع ابهام از موادی تأکید دارد که قانون مدنی در قبال آنها سکوت اختیار کرده است تا از این طریق، هماهنگی میان نظام فقهی و اجرایی در محاکم خانواده تأمین گردد.
