تحلیل تطبیقی الگوهای حمایتی از بزهدیدگان خشونت خانگی در حقوق ایران و قانون ۲۰۲۱ انگلستان
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
چکیده
چکیده خشونت خانگی به عنوان پیچیدهترین الگوی بزهکاری علیه تمامیت جسمانی و روانی، پایداری نهاد خانواده را در جوامع معاصر با چالشهای جدی مواجه ساخته است. زوال الگوهای زیست جمعی و کاهش نظارتهای سنتی در سکونتگاههای مشترک، ضرورت مداخله نظاممندِ دولتها را در ساحت بزهدیدهشناسی حمایتی، دوچندان میسازد. پژوهش حاضر با هدف ارتقای مبانی حقوقی ایران در مواجهه با این پدیده، به مطالعه تطبیقی اقدامات حمایتی در نظام حقوقی ایران و قانون خشونت خانگی ۲۰۲۱ انگلستان ( Domestic Abuse Act2021) میپردازد. روش تحقیق در این اثر، توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و بر پایه منابع کتابخانهای است. یافتههای پژوهش مبیّن آن است که قانون ۲۰۲۱ انگلستان با گذار از تعاریف محدود جسمی به سمت شناسایی رفتارهای «کنترلگرایانه»، «اجبارگرایانه» و «خشونتهای اقتصادی»، الگوی مترقیتری از حمایت را ارائه داده و دایره بزهدیدگان تحت شمول را به شکل مؤثری گسترش داده است. در مقابل، نظام حقوقی ایران گرچه برپایه آموزههای اسلامی بر کرامت اعضای خانواده تأکید دارد، اما در مقام تقنین و اجرا با چالشهایی نظیر «سختگیری در نظام ادله اثبات»، «فقدان تدابیر فوری پیشاقضایی» و «ابهام در قلمرو مصادیق خشونت غیرجسمی» مواجه است. نتایج استخراج شده مؤید آن است که نظام حمایتی ایران بهرغم پیشبینی برخی تدابیر در لایحه حفظ کرامت و حمایت از زنان، همچنان با استاندارد کارآمدی در حوزه مداخلات فوری و حمایتهای پسینی فاصله دارد. در نهایت، این مقاله بر لزوم بازنگری در قوانین موضوعه و بهرهگیری از الگوهای افتراقی جهت پوشش خلأهای حمایتی و تقلیل موانع اثباتی در پروندههای خشونت خانگی تأکید میورزد.
